FAQ
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Współpraca Policji Państwowej i kontrwywiadu wojskowego II RP w zakresie zwalczania szpiegostwa w województwie krakowskim – zarys problematyki

Data publikacji: 2025

Prace Historyczne, 2024, Numer 151 (3), s. 565-592

https://doi.org/10.4467/20844069PH.24.034.21450

Autorzy

Tomasz Gajownik
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
, Polska
https://orcid.org/0000-0003-2580-5107 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Współpraca Policji Państwowej i kontrwywiadu wojskowego II RP w zakresie zwalczania szpiegostwa w województwie krakowskim – zarys problematyki

Abstrakt

In the interwar period of the 20th century, the Cracow Voivodship was the target of infiltration by secret services of all countries neighboring the Republic of Poland. Therefore, the cooperation of all Polish services dealing with combating the espionage, including military counterintelligence with the state police, was important. This cooperation had various forms, scales and effects. Both the police and counterintelligence jointly conducted surveillance, infiltration and detention operations of those suspected of espionage. The cooperation was not easy and there were often disputes over competence. The following years of the state’s existence slowly improved the quality of work of both services and their cooperation.

Bibliografia

Pobierz bibliografię
Źródła archiwalne

Archiwum Narodowe w Krakowie, Komenda Wojewódzka Policji Państwowej w Krakowie, sygn. 248/94, 100, 101, 102, 103, 104, 108, 112, 113, 116, 120, 124, 125, 126, 127, 128, 129, 133

Archiwum Narodowe w Krakowie, Prokuratura przy Sądzie Okręgowym w Krakowie, sygn. 467/01, 13

Archiwum Narodowe w Krakowie, Sąd Powiatowy Karny w Krakowie, sygn. 445/492

Archiwum Narodowe w Krakowie, Urząd Wojewódzki Krakowski: Wydział Społeczno-Polityczny, sygn. 206/74, 115, 543, 547, 560, 563

Centralne Archiwum Wojskowe, Oddział II Sztabu Głównego (Generalnego) z lat 1921–1939, sygn. I.303.4.37, I.303.4.68, I.303.4.6452

Źródła drukowane

Kalendarz Wojskowy na rok 1928, red. J. Jastrzębski, Warszawa 1927.

Przepisy o organizacji Urzędów policyjno-śledczych, wydane przez Ministra Spraw Wewnętrznych na podstawie art. 5, 7 i 9 Ustawy o Policji Państwowej z dnia 24 VII 1919 r. (Dz. Praw Nr. 61, poz. 363), „Monitor Polski” 1919, nr 235.

Ustawa z dnia 3 XII 1920 r. o tymczasowej organizacji władz administracyjnych II instancji (województw) na obszarze b. Królestwa Galicji i Lodomerji z W. Ks. Krakowskiem oraz na wchodzących w skład Rzeczypospolitej Polskiej obszarach Spisza i Orawy, „Dziennik Ustaw” 1920, nr 117, poz. 768.

Opracowania

Chlipała M., Oddział Konny Policji Państwowej Komendy Kraków-Miasto w latach 1919–1938, „Studia z Dziejów Wojskowości” 2015, t. 4, s. 141–186.

Cichoracki P., Stopłce Łowcza Leśna 1924. II Rzeczpospolita wobec najpoważniejszych incydentów zbrojnych w województwach północno-wschodnich, Łomianki 2012.

Ćwięk H., Przeciw Abwehrze, Warszawa 2001.

Franc S., Policja Państwowa w II Rzeczypospolitej, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Politologica” 2012, nr 8, s. 185–205.

Gajownik T., Oddział II Kwatery Głównej 2 Armii w latach 1921–1922. Organizacja, personel i główne kierunki działalności [w:] Wywiad i kontrwywiad wojskowy II RP. Z dziejów Oddziału II SG WP, t. 8, red. T. Dubicki, Łomianki 2017, s. 49–66.

Gajownik T., Zwalczanie szpiegostwa, akcji wywrotowej i nadużyć w Wojsku Polskim w okresie wojny polsko-bolszewickiej według sprawozdania Oddziału II Sztabu Ministerstwa Spraw Wojskowych z 30 maja 1920, „Fides, Ratio et Patria. Studia Toruńskie” 2020, nr 13, s. 126–150.

Halicki K., Policja polityczna w okresie międzywojennym [w:] Wywiad i kontrwywiad wojskowy II RP. Z dziejów Oddziału II SG WP, t. 1, red. T. Dubicki, Łomianki 2010, s. 293–313.

Jerschina J., Model Policji Państwowej ukształtowany w pierwszym dziesięcioleciu istnienia II Rzeczypospolitej, „Słupskie Studia Historyczne” 2018, nr 24, s. 111–140.

Kozdrowski S., Organizacja i wyszkolenie Policji Śledczej w II Rzeczypospolitej, „Zeszyt Naukowy Muzeum Wojska w Białymstoku” 2006, nr 19, s. 84–98.

Litwiński R., Działalność wywiadowcza policji politycznej w II Rzeczypospolitej [w:] Wywiad wojskowy II Rzeczypospolitej, red. P. Kołakowski, A. Pepłoński, Kraków 2011, s. 61–82.

Litwiński R., Współpraca Policji Państwowej z Oddziałem II Sztabu Generalnego w zwalczaniu działalności antypaństwowej w II RP [w:] Polski wywiad wojskowy 1918–1945, red. P. Kołakowski, A. Pepłoński, Toruń 2006, s. 357–379.

Majewski M., Wydział Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Przyczynek do historii kontrwywiadu cywilnego II RP 1926–1939 [w:] Wywiad i kontrwywiad wojskowy II RP. Z dziejów Oddziału II SG WP, t. 8, red. T. Dubicki, Łomianki 2017, s. 99–118.

Mącior-Majka B., Policja polityczna w województwie krakowskim w latach 1919–1926, „Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego” 2012, nr 6, s. 171–187.

Mącior-Majka B., Policja polityczna. Zadania i ich realizacja w latach 1919–1926 [w:] Kontrwywiad II RP (1914) 1918–1945 (1948), t. 2, red. Z. Nawrocki, Warszawa 2014, s. 44–48.

Mącior-Majka B., Rozpoznanie i zwalczanie obcego wywiadu przez Policję Polityczną II RP [w:] Kontrwywiad II RP (1914) 1918–1945 (1948), t. 4, red. A. Przyborowska, Warszawa 2017, s. 225–232.

Mącior-Majka B., Rozpoznanie i zwalczanie obcego wywiadu przez Policję Polityczną II RP (w latach dwudziestych XX wieku) [w:] Wywiad i kontrwywiad wojskowy II RP. Z dziejów Oddziału II SG WP, t. 5, red. T. Dubicki, Łomianki 2015, s. 39–70.

Mącior-Majka B., Sprawa Wołoszczak i towarzysze sukces czy porażka polskich służb specjalnych II RP? [w:] Wywiad i kontrwywiad wojskowy II RP. Z dziejów Oddziału II SG WP, t. 10, red. T. Dubicki, Łomianki 2020, s. 89–106.

Mącior-Majka B., Walka kontrwywiadu cywilnego z działalnością antypaństwową na terenie województwa krakowskiego w latach 20. XX w. [w:] Kontrwywiad II RP (1914) 1918–1945 (1948), t. 3, red. Z. Nawrocki, Warszawa 2015, s. 163–173.

Mierzwa J., Militaryzacja administracji. Przyczyny i mechanizmy przechodzenia oficerów do administracji ogólnej w Polsce pomajowej, „Prace Komisji Historii Wojen i Wojskowości PAU” 2012, t. 8, s. 27–42.

Misiuk A., Służby specjalne II Rzeczypospolitej, Warszawa 1998.

Pepłoński A., Kontrwywiad II Rzeczypospolitej, Warszawa 2002.

Skiba M., Budowa struktur i kadr Policji Państwowej okręgu krakowskiego (1919–1921) [w:] Policja tradycja i współczesność. Materiały poseminaryjne, red. K. Musielak, J. Grad, Warszawa 2017, s. 39–51.

Skiba M., Policja Państwowa okręgu krakowskiego wobec zagrożeń dla bezpieczeństwa państwa w czasie wojny polsko-bolszewickiej 1920 r. [w:] 100. rocznica powstania Policji Państwowej w służbie Ojczyźnie i Narodowi, red. I. Klonowska, K. Cebul, K. Musielak, Szczytno 2023, s. 37–50.

Prace niepublikowane

Latkowska I., Osłona kontrwywiadowcza Okręgu Generalnego/Okręgu Korpusu nr V w Krakowie w latach 1918–1939, niepublikowana rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem dra hab. R. Majznera, prof. Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie, Częstochowa 2021, http://bip.ujd.edu.pl/artykul/300/1387/iwona-latkowska.

Skiba M., Policja Państwowa w województwie krakowskim w latach 1920–1939, niepublikowana rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem dra hab. P. Graty, prof. Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2018.

Informacje

Informacje: Prace Historyczne, 2024, Numer 151 (3), s. 565-592

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Współpraca Policji Państwowej i kontrwywiadu wojskowego II RP w zakresie zwalczania szpiegostwa w województwie krakowskim – zarys problematyki
Angielski: The cooperation of the State Police and the Military Counterintelligence of The Second Republic in the field of combating espionage in Cracow Voivodship – an outline of the issues

Autorzy

https://orcid.org/0000-0003-2580-5107

Tomasz Gajownik
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
, Polska
https://orcid.org/0000-0003-2580-5107 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Polska

Publikacja: 2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Finansowanie artykułu:

Artykuł powstał w efekcie stażu odbytego przez Autora w Instytucie Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (Program Operacyjny: Wiedza, Edukacja, Rozwój), zrealizowanego w projekcie Program Rozwojowy Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie (POWR.03.05.00-00-Z310/17)

Udział procentowy autorów:

Tomasz Gajownik (Autor) - 100%

Informacje o autorze:

Dr hab. Tomasz Gajownik – adiunkt w Instytucie Historii Uniwersytetu Warmińsko- -Mazurskiego w Olsztynie. Zainteresowania naukowe: historia XX wieku ze szczególnym uwzględnieniem historii polskiego wywiadu i kontrwywiadu wojskowego w latach 1918–1945 oraz dziejów państw bałtyckich.

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Współpraca Policji Państwowej i kontrwywiadu wojskowego II RP w zakresie zwalczania szpiegostwa w województwie krakowskim – zarys problematyki

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE